Interview Frank Bax, zaakvoerder Art & Reno
De behoefte aan schone magazijnen neemt toe. Waar de keuze jarenlang steevast viel op bemande veeg- en schrobmachines, kiezen steeds meer bedrijven voor autonoom werkende schoonmaakrobots, ofwel AMR’s.
Niet alleen nemen logistiek dienstverleners en groothandels dit onderwerp serieus, opdrachtgevers doen dat eveneens. Dat laatste geldt in extreme mate voor bedrijven in de voedingsmiddelensector, de farma en de technologie.
Verticale groeicurve
Cijfers over de groeiende markt voor autonome schoonmaakrobots zijn voorhanden, zij het niet uitgesplitst naar consumenten, commerciële- en industriële toepassingen. Wie deze drie segmenten op een hoop gooit, moet volgens Fortune Business Insights uitgaan van een jaarlijkse omzetgroei van 17,5 procent per jaar tot aan 2034. Ook Chris van Hal, accountmanager bij leverancier van gerobotiseerde reinigingsmachines Tennant, ziet de vraag toenemen. ‘Vooral de laatste twee/drie jaar, naar bijna een verticale groeicurve op dit moment. Bedrijven willen weten of het een optie is.’
‘Gerobotiseerd vegen is soms nog lastig’
De wens voor autonoom werkende schoonmaakrobots neemt vooral toe door de combinatie van meer behoefte aan hygiëne en de schaarste aan arbeidskrachten. De groeiende behoefte botst soms nog wel met de realiteit van wat machines kunnen, stelt Niels de Louw, accountmanager bij Hako, leverancier van schrob- en veegmachines.
‘Dat komt deels doordat de mensen die nu verantwoordelijk zijn voor het schoonhouden van vloeren, dit vaak naast andere werkzaamheden doen. Ook zijn sommige aspecten van het schoonmaken moeilijker geautomatiseerd uit te voeren dan andere. Goed gerobotiseerd vegen is nog lastig. Ontwikkelingen en techniek zijn nog niet zover dat hier op dit moment een goed werkende oplossing voor is.’
‘Eerst vegen, dan schrobben’
Waar de focus van veel logistiek dienstverleners op het gebied van gerobotiseerd schoonmaken vermoedelijk uitgaat naar een machine die zowel kan vegen als schrobben, temperen zowel De Louw als Van Hal die hoop. Beiden geven de voorkeur aan een volgorde waarbij een robot eerst grondig de vloer veegt, waarna een andere robot het schrobwerk voor zijn rekening neemt.
Wat maakt vegen lastiger dan schrobben?
Een stof- en rommelvrije vloer schrobben is in veel gevallen voor autonome schoonmaakrobots goed te doen. Het grondig vegen van niet schone vloeren is lastiger. De reden hiervoor is dat machines moeite hebben met het maken van onderscheid tussen wat een object is, zoals een stukje pallet of vuil, zoals een houtsplinter.
De Louw: ‘Banden, plastic en touw zorgen nog regelmatig voor een uitdaging. Touw kan rond de borstels wikkelen. Bedient iemand de machine, dan kan deze het direct oplossen, bij een robot kan dat niet. Om deze reden hebben we een dust guard ontwikkeld. Dat is een soort sneeuwschuiver in de vorm van een rubberen flap die vuil wegveegt en een vastlopende machine voorkomt. Blijft er toch een stukje hout liggen, dan moeten magazijnmedewerkers dat eigenlijk oprapen of vooraf al goed vegen.’
Banden, plastic en touw zorgen nog regelmatig voor een uitdaging”
Iets wat volgens Van Hal het gerobotiseerd vegen ook lastiger maakt, is dat de veel op machines gebruikte Lidar-camera’s en sensoren minder goed functioneren als er stof op komt. ‘Dergelijke systemen zijn gevoelig voor stof, zoals je in grotere droge ruimtes tegenkomt. Een steekwagen die rijdt doet stof opwaaien. Laaddocks die open en dicht gaan brengen ook stof binnen.’
Hoe belangrijk is een vlakke schone vloer?
Hoe belangrijk is een goede vloer in relatie tot goed werkende autonoom opererende schoonmaakrobots? Frank Bax, oprichter van betonvloerenrenovatiebedrijf Art & Reno noemt dit een niet te onderschatten factor en draagt daarvoor diverse argumenten aan: ‘Een robot moet een bepaald traject volgen en als dat vies of niet vlak genoeg is, dan corrigeert hij. Dat kost tijd én de batterij is sneller leeg. Dat is beide onwenselijk, want een tweede robot kopen is duur.’
‘Goede vloer is dertig procent efficiënter’
Toch zijn er meer argumenten voor een schone en vlakke vloer, geeft Bax aan: ‘Een vlakke vloer heeft effect op de weerstand van de borstels. Meer weerstand verkleint de batterijduur. Is de vloer gepolijst, dan komen de zuignappen geen hindernissen tegen.
Een gepolijste vloer heeft nog een voordeel: de vloer is na de schrobmachine direct droog. Dat is veiliger en houdt de vloer beter schoon.’ Bax schat in dat het verschil in efficiëntie voor een schoonmaakrobot al snel oploopt tot dertig procent als een vloer in goede staat is. ‘Daarnaast zie je dat bedrijven die de basis op orde hebben ook schoner gaan werken. Het een stimuleert het ander.’
Hoe werken mensen en schoonmaakrobots samen?
Schoonmaakrobots en magazijnpersoneel kunnen prima in eenzelfde ruimte werken, stellen alle drie. Toch is er geen sprake van een samenwerking zoals tussen een inpakrobot of cobot en een medewerker. De Louw: ‘De schoonmaakrobot werkt zelf, maar is geprogrammeerd door mensen. Het is voor warehousepersoneel, bijvoorbeeld medewerkers die met een heftruck of palletwagen onderweg zijn, vooral een kwestie van aanleren hoe je langs elkaar heen kunt werken. De robots zelf zijn voorzien van blue spots en een stopknop, maar ook dat is even wennen. Geef vooral aan medewerkers aan dat er een robot gaat rijden.’
Het is vooral belangrijk om de rubberen zuigvoet schoon te maken. Doe je dat frequent, dan is het zo gedaan”
Hoe zit het met onderhoud aan de machines?
Onderhoud aan de machines is vermoedelijk het onderdeel waar autonoom werkende schoonmaakrobots en mensen nog het meest samenwerken. De Louw: ‘Onder de meeste robots zitten universele borstels die makkelijk uitwisselbaar zijn. Er zijn grofweg twee smaken: schijfborstels met een groot raakvlak en handig voor magazijnvloeren, en langwerpige walsborstels die effectiever zijn bij gestructureerde vloeren. De laatste heeft meer draaiende delen en is daardoor duurder in onderhoud.’
Robots kunnen zelf naar een dockingstation rijden. Dat station is naast stroomvoorziening bij voorkeur ook voorzien van een afvoer en waterpunt. De Louw: ‘Met een wateraansluiting en een wasbak kan een medewerker in vijf minuten het belangrijkste schoonmaakwerk uitvoeren. Het is vooral belangrijk om de rubberen zuigvoet schoon te maken. Doe je dat frequent, dan is het zo gedaan, aangekoekt ben je veel meer tijd kwijt. Al met al is er dus minimaal één persoon nodig die zorg draagt voor de robot.’ De opmerking over frequent schoonmaken van de machines zelf geldt ook voor de situatie in magazijnen. Bedrijven die hier meer energie in steken, zullen de distributiecentra makkelijker schoon kunnen houden.
Hoe zit het met schoonmaakmiddel voor de vloeren?
Afhankelijk van de eisen van opdrachtgevers of wensen van de logistieke ondernemer zijn er chemicaliën nodig bij het schoonhouden van de vloeren. Een middel toegevoegd aan water geeft bij de meeste machines een beter resultaat dan water alleen. Een product als zeep houdt water bij elkaar en voorkomt daarmee vlekvorming.
Van Hal: ‘Toch kan het zonder chemicaliën. Wij hebben een module ontwikkeld die alleen met water reinigt. Dat is iets waarmee je in verreweg de meeste logistieke toepassingen uit de voeten kunt. Voor farma- en voedingsmiddelenoperaties kunnen natuurlijk andere eisen gelden, dan is advies vaak gewenst.’
Al met al is er dus minimaal één persoon nodig die zorg draagt voor de robot”
Wat zijn de kosten van een schoonmaakrobot?
De kosten van een autonoom werkende schoonmaakrobot liggen gemiddeld hoger dan die voor een machine waarop een medewerker rijdt. De kosten bedragen al snel vele tienduizenden euro’s. Koop of lease komt het meest voor. Let bij de aankoop op aanvullende zaken als software en licentiekosten.
Belangrijk voor het bepalen van de werkelijke kosten is vooral het werkelijke gebruik van een machine. Iemand die een machine bestuurt kost eveneens geld, daarnaast heeft een robot minimaal tweemaal per dag een schoonmaakbeurt nodig. Van Hal: ‘Een robot kan interessant zijn in een situatie waarin medewerkers schaars zijn. Wat ik bedrijven wel zou adviseren is om ook eens te kijken naar mensen in de arbeidspool van bijvoorbeeld 55+. Misschien zijn daar wel mensen die vijf, tien of twintig uur per week op een machine willen rondrijden. Die kun je dan bovendien verantwoordelijk maken voor het onderhoud.’
‘Een robot doet meer dan alleen schoonmaken’
Wat zowel Van Hal als De Louw aanstippen is dat een rondrijdende robot meer doet dan schoonmaken. Van Hal: ‘Ze zijn heel eenvoudig in te stellen, mijn dochtertje zou het kunnen doen. Belangrijker is dat ze ook autonoom rapportages kunnen opstellen over de uitgevoerde werkzaamheden. Dat levert harde data op, zoals de hoeveelheid schoongemaakte vierkante meters in het aantal uur.’ Daarnaast zijn er volgens hem machines die tegelijkertijd de voorraad in een magazijn kunnen bijhouden. ‘Er zijn bedrijven die er een soort meetpaal op monteren. Daarmee voeg je dus een functie toe.’
Mogelijkheden nemen toe
Het aanbod aan robots dat volledig zelf veegt en schrobt is begin 2026 nog niet enorm uitgebreid, maar de vraag neemt toe en de mogelijkheden volgen. Bedrijven die de aanschaf van een schoonmaakrobot overwegen doen er goed aan een duidelijk beeld te hebben van het huidige nulpunt en hoe de robot binnen het hele logistieke plaatje past. Is de vloer overdag goed schoon geveegd, dan kan een robot ’s nachts rustig zijn rondjes rijden, naast de AMR die de artikelen klaarzet voor de orderpickers.